Corona Q&A Opvang kwetsbare kinderen

Door de coronacrisis blijven (bijna) alle kinderen thuis van school. Dit is voor iedereen een uitdaging. Maar voor een aantal kinderen en gezinnen is dit méér dan een uitdaging. Voor deze kinderen is thuis geen veilige omgeving of deze kinderen hebben ondersteuningsbehoeften die de mogelijkheden vanuit thuis overstijgen. Wanneer het nodig is kan er in deze gevallen een beroep worden gedaan op opvang. Uitgebreide informatie hierover leest u in de memo ‘Richtlijnen opvang voor kwetsbare kinderen tijdens de coronacrisis’.

De opvang voor kwetsbare kinderen en kinderen uit kwetsbare gezinnen geldt voor kinderen in het basisonderwijs, voortgezet onderwijs en kinderopvang. We doen niet aan doelgroepbepaling. De situatie bepaalt wat nodig is en dit gaat in overleg tussen gemeenten en scholen. Dit betekent dat ouders/verzorgers/betrokkenen zich laagdrempelig kunnen melden bij het gebiedsteam of de betrokken gezinsvoogd.

Het belangrijkste advies is: zoek de samenwerking met elkaar op en kijk wat er mogelijk is in de reeds bestaande structuren.

Algemeen

Welke kinderen komen in aanmerking voor opvang?

We moeten erg kritisch zijn voor welke kinderen we opvang gaan organiseren gezien de ernst van de coronacrisis. Kinderen die in aanmerking komen voor opvang is casus afhankelijk. Denk aan kinderen met een forse ondersteuningsbehoefte en/of kinderen die kampen met een (psychische) stoornis. 

Daarnaast zijn er ook kinderen die in een onveilige thuissituatie opgroeien. Voor deze kinderen is het noodzakelijk dat zij de mogelijkheid krijgen om (gedeeltelijk) naar school/ opvang te gaan. 

De vorm van de opvang moet zoveel mogelijk aansluiten bij de normale opvang. Dit kan zijn: onderwijs, kinderopvang, BSO, of dagbesteding/behandeling/begeleiding door een reeds betrokken zorgaanbieder. 

Wat doe ik wanneer ik vind dat een kind opvang heeft maar ouders dit niet nodig vinden? 

Natuurlijk gaat opvang van kinderen in overleg met het kind en de ouders. Wanneer je er tegen aanloopt dat de meningen hierover verschillen moet altijd de veiligheid van het kind voorop staan. Bespreek deze afweging met je team / de gedragswetenschapper. Eventueel kun je hierover contact opnemen met Veilig Thuis voor advies. Ook tijdens de coronacrisis blijft de meldcode van kracht. 

Hoe vervoeren we de kinderen naar school/ opvang?

Voor het vervoer van de kinderen naar school of opvang moeten we zoveel mogelijk een beroep doen op eigen kracht van mensen of hun netwerk. Immers voor iedereen is het roeien met de riemen die we hebben. Mocht dit door problemen echt niet lukken, kijk dan wat er mogelijk is binnen leerlingenvervoer van de gemeente waar het kind ingeschreven staat. 

Wat als een kind normaal geen opvang heeft?

Bij een kind waarvan is besloten dat deze opvang behoeft maar normaal geen opvang ontvangt omdat deze bijvoorbeeld nog geen 4 jaar is, kan er gekeken worden naar een passende oplossing. Overleg intern en met ouders wat hierbij de best passende mogelijkheid is. Maatwerk is hierbij van belang; zo ook bij de financiering hiervan. 

Wat als een leerling uit beeld is en we geen contact krijgen? 

De VNG zal daartoe via de veiligheidsregio’s de volgende aanpak met alle gemeenten delen:
1. Scholen zijn de ogen en oren van de gemeenten. Zij kunnen het aangeven als kinderen niet deelnemen of bereikt worden. In alle gemeenten heeft de afdeling handhaving een belangrijke rol in als het gaat om naleving van de richtlijnen. BOA’s (buitengewoon opsporingsambtenaren) zijn ook alert op het aanspreken van kinderen tijdens schooltijd, maar de signalering dat kinderen niet in beeld zijn van de school, ligt in eerste instantie bij de scholen zelf.
2. Signalen worden door leerplicht ingebracht. Op basis daarvan wordt besloten of het wijkteam, jeugd- en gezinscoaches of een leerplichtambtenaar de voorliggende partij is om deze kinderen te benaderen. De regie hiervoor ligt bij gemeente. De afspraak is dat samen bepaald wordt wie een eventueel bezoek ‘aan de deur’ brengt. Daarbij worden de RIVM-richtlijnen gehanteerd. De functie van de leerplichtambtenaar en de RMC-functionaris is daarbij gericht op gedeelde maatschappelijke zorg, waarbij het contact met de leerling en student centraal staat. Het gaat in dit geval niet om het handhaven van de Leerplichtwet.
3. Na contact met de leerling of student worden afspraken gemaakt overbetrokkenheid van het lokale team, Veilig Thuis of jeugdhulpverleningsketen bij het kind of de jongere.

Ingrado, de vereniging van leerplichtambtenaren en RMC, heeft een handreiking opgesteld om het voor leerplichtambtenaren makkelijker te maken om in contact te komen met gezinnen. 

Handreiking in contact met kind en gezin
Handreiking in contact met jongere

Wat doen we met kinderen die normaal (intensieve) thuisondersteuning ontvangen?

De zorgaanbieder blijft verantwoordelijk voor de zorg; ook in tijden van de coronacrisis. We gaan ervan uit dat alle zorgaanbieders zich aan deze verantwoordelijkheid houden. Wel moeten we realistisch zijn met elkaar. Op huisbezoek gaan is niet wenselijk, alleen als dit echt nodig is. We moeten creatief zijn. Houd contact met het gezin via WhatsApp, een belletje of Facetime. Overleg met het gezin wat goed past. Vergeet daarin ook niet de wensen van het kind mee te nemen. Kijk ook op de site van het Nederlands Jeugdinstituut www.nji.nl en zie ook de speciaal ontwikkelde tool door SDF en Foar Fryske Bern: www.friesejeugdzorgonline.nl.

Een kind waarvan we vinden dat het moet worden opgevangen is ziek. Wat nu?

We volgen ten alle tijden de richtlijnen van het RIVM. Deze kinderen kunnen niet worden opgevangen. Kijk naar wat er wèl mogelijk is. In contact blijven met het gezin is zeer belangrijk, gebruik hiervoor de bovengenoemde middelen. 

Hoeveel kwetsbare kinderen mogen maximaal worden opgevangen?

Voor kinderen die opgevangen worden in een kinderopvanglocatie gelden de WKO regels met inachtneming van de RIVM richtlijnen. De VNG adviseert in verband met de volksgezondheid om per schoollocatie niet meer dan 10% van het aantal leerlingen op te vangen.

Wat kan de GGD betekenen?

De GGD heeft alle Friese kinderen in beeld. De jeugd en gezondheidszorg (JGZ) hebben ook de jongste kinderen in beeld die niet naar de opvang/ peuterschool gaan, ook de kinderen die niet betrokken zijn bij hupverlening. De GGD is daarmee een belangrijke partner. Ook kan de GGD zelf bij de wijk- en gebiedsteams zorgen delen of vragen naar opvang voor kwetsbare kinderen. De GGD is veelal betrokken op scholen en ook zij hebben de kwetsbare kinderen in beeld. 

Ik kom je er echt niet uit. Wie kan me helpen?

We gaan er vanuit dat jullie in overleg met elkaar de beste opvang regelen voor het betreffende kind. Komen jullie er om wat voor reden dan ook niet uit. Neem dan contact op met regieteam@sdfryslan.nl. In dit team is zowel SDF als het Samenwerkingsverband Passend Onderwijs Friesland vertegenwoordigd.

Voor gemeenten

Moet je altijd afstemmen met de gedragswetenschapper?

In elk gebiedsteam is afstemmen anders geregeld. Belangrijk is dat je afstemt! Doe dit volgens de normen die gelden in jouw wijk- of gebiedsteam. 

Wie beoordeelt hoelang en hoeveel dagdelen kinderen moeten worden opgevangen?

De beoordeling ligt bij de wijk- en gebiedsteams in overleg met de school / opvang. Het kan zijn dat één dag of een aantal dagdelen opvang al lucht geeft voor het kind en/of gezin. Ook dit is maatwerk.

Hoe zit het met de kosten?

De extra opvang voor kinderen voor wie thuis geen veilige basis is gebeurt zoveel mogelijk volgens de bekende wegen, dan wel iedere organisatie draagt zijn eigen kosten. Waar nodig neemt de gemeente extra kosten voor haar rekening. Het Rijk vraagt u dit goed te administreren. De VNG overlegt met het Rijk over vergoeding hiervan. Wanneer je als gemeente beslist te bepalen voor opvang, registreer dit en mail dit naar regieteam@sdfryslan.nl. Zodat wij dit kunnen bundelen en kunnen aanbieden bij de VNG. 

Mogen kinderen die Integrale vroeghulp (IVH) ontvangen ook worden opgevangen?

Ja, enkel wanneer de situatie dit vraagt en er geen ander oplossingen zijn. In de meeste gemeenten is IVH onderdeel van het wijk- of gebiedsteam. Leeuwarden en de Waddeneilanden hebben dit echter belegd bij de GGD.

Voor beide gevallen gelden dezelfde richtlijnen als benoemd in de memo. Echter geldt voor de gemeenten die IVH belegd hebben bij de gemeenten, dat er een tijdelijke regiehouder moet worden aangesteld die besluit. Ook dit gaat in overleg met elkaar. Aan ‘tijdelijke regiehouder’ moet niet te zwaar worden getild. Deze kan zijn/haar beslissing grotendeels baseren op het advies van de betrokken IVH casemanagers. Wanneer het nodig is, kan het wijk- of gebiedsteam betrokken blijven en anders gaat deze er weer tussenuit. Eventuele financiering hiervan loopt via de gemeente en is maatwerk. Afstemming over ontwikkelingen blijft belangrijk. 

Ook binnen gezinnen zonder hulpaanbod, die nu extra opvallen doordat er geen contact is, is het mogelijk om de samenwerking met de GGD op te zoeken. De GGD/Jeugdgezondheidszorg kan via de eigen teams of door het eigen netwerk van consultatiebureaus, kindcentra en scholen meedenken over hoe we deze gezinnen wel kunnen bereiken en daar waar nodig ondersteunen. 

Voor gecertificeerde instellingen 

Hoe gaat de beoordeling wat betreft hoelang en hoeveel dagdelen kinderen moeten worden opgevangen?

De beoordeling ligt bij de jeugdzorgwerker in overleg met de school/ opvang, zoek hierbij ook de samenwerking met het wijk- of gebiedsteam. Zij zijn goed op de hoogte van de regionale school en opvang. Het kan zijn dat één dag of een aantal dagdelen opvang al lucht geeft voor het kind en/of gezin. Ook dit is maatwerk.

Hoe zit het met de kosten?

Waar nodig neemt de gemeente extra kosten voor haar rekening. Het Rijk vraagt u dit goed te administreren. De VNG overlegt met het Rijk over vergoedingen hiervan. Wanneer je als Gecertificeerde Instellingen beslist te bepalen voor opvang, registreer dit en mail het naar regieteam@sdfryslan.nl Op deze manier kan SDF dit bundelen en aanbieden bij de VNG. 

Mogen kinderen die Integrale vroeghulp (IVH) ontvangen ook worden opgevangen?

Ja, enkel wanneer de situatie dit vraagt en er geen ander oplossingen zijn. In de meeste gemeenten is IVH onderdeel van het wijk- of gebiedsteam. Leeuwarden en de eilanden hebben dit echter belegd bij de GGD.

Ook binnen gezinnen zonder hulpaanbod, die nu extra opvallen doordat er geen contact is, is het mogelijk om de samenwerking met de GGD op te zoeken. De GGD/Jeugdgezondheidszorg kan via de eigen teams of door het eigen netwerk van consultatiebureaus, kindcentra en scholen meedenken over hoe we deze gezinnen wel kunnen bereiken en daar waar nodig ondersteunen. 

Voor basisscholen (primair onderwijs)

Richtlijnen primair onderwijs bij opvang van kwetsbare kinderen of kinderen uit kwetsbare gezinnen in verband met het coronavirus.

Als school heb je zicht op kinderen die eventueel in aanmerking komen voor opvang, omdat zij tot één van de twee groepen (zoals beschreven in de memo) horen of dat dat de komende weken alsnog kan gebeuren.

-  Als school hou je contact met de ouder(s) van deze kinderen. O.a. voor het in stand houden van het persoonlijk contact, maar ook voor het verzamelen van signalen om daar weer tijdig op te kunnen anticiperen.

-  Zoek/houd contact met de wijk/gebiedsteams, GGD/JGZ, andere betrokken hulpverleners, voogd enz. om samen te gaan kijken wat ouders/ het kind evt. op afstand aangeboden kan worden. Vooral om te voorkomen dat het in de thuissituatie gaat escaleren.

- Als er nog geen hulpverlening betrokken is, zoek dan alsnog contact met het wijk/gebiedsteam of GGD/JGZ van de woongemeente van het kind.

-  Voor de kinderen die niet (langdurig) thuis kunnen zijn, moet opvang worden georganiseerd:

- Voor kinderen in een kwetsbare thuissituatie zonder een bepaalde ondersteuningsbehoefte, zou gekeken moeten worden in hoeverre zij opgevangen kunnen worden binnen de bestaande opvangmogelijkheden die nu vanuit jullie school zijn georganiseerd.

- Voor kinderen met een speciale ondersteuningsbehoefte moet er per kind/situatie gekeken worden welke ondersteuning er evt. nodig is, aanvullend op de opvang. Dit altijd in gezamenlijkheid met gebiedsteam/gemeente en hulpverlening.

- Het samenwerkingsverband houdt de komende periode nauw contact met alle so en sbo scholen in Friesland over deze groep kwetsbare kinderen.

Voor vragen die niet beantwoord zijn, stel deze via regieteam@sdfryslan.nl en wij komen er zo spoedig mogelijk op terug. Houd ook deze website van SDF in de gaten.